Overprikkeling bij ADD en ADHD | Oorzaken, burn-out en tips voor rust

Wist je dat overprikkeling bij ADD en ADHD een belangrijke oorzaak is van stress, overspanning en zelfs burn-outklachten? Mensen met ADD of ADHD raken sneller overprikkeld dan gemiddeld. En in een wereld die steeds drukker, sneller en complexer wordt, is dat geen klein probleem. Overprikkeling sluipt er vaak ongemerkt in. Je gaat maar door, voelt spanning opbouwen en merkt pas hoe moe je bent als je volledig vastloopt. In dit artikel lees je wat overprikkeling bij ADD is, hoe het ontstaat, hoe je het herkent en vooral: wat je kunt doen om ermee om te gaan en het te voorkomen.

Wat is overprikkeling bij ADD en ADHD?

Overprikkeling ontstaat wanneer je brein meer prikkels moet verwerken dan het aankan. Denk aan geluiden, gesprekken, beelden, emoties, verwachtingen, informatie en interne gedachten. Bij ADD en ADHD werkt de zogenaamde prikkel-filter minder goed. Je hersenen laten meer informatie binnen, zonder onderscheid te maken tussen hoofd- en bijzaken. Daardoor komt alles even hard binnen. Waar iemand zonder ADD in een drukke ruimte kan blijven functioneren, kan dit voor jou overweldigend zijn. Je hoofd loopt vol, je lichaam raakt gespannen en je energie raakt op (sneller dan normaal).

Waarom raak je bij ADD sneller overprikkeld?

Omdat de hersenen van mensen met ADD en ADHD een beetje anders werken dan een neurotypisch brein, raken ze doorgaans een stuk sneller overprikkeld. Hiervoor zijn verschillende oorzaken te noemen:

1. Verstoorde prikkelverwerking

Bij ADD en ADHD is er sprake van verschillen in de werking van neurotransmitters zoals dopamine en noradrenaline. Deze stoffen spelen een grote rol bij aandacht, motivatie en prikkelverwerking. Door een tekort of disbalans komt informatie vaak intensiever en ongefilterd binnen. Je staat als het ware altijd “aan”.

2. Moeite met pauzeren en herstellen

Veel mensen met ADD voelen slecht aan wanneer hun grens is bereikt. Je gaat door — ook als je hoofd of lichaam aangeeft dat het moe is — en vergeet rust te nemen. Daardoor krijgt je brein geen kans om tussentijds te herstellen en stapelt de overprikkeling zich op.

3. Emotionele gevoeligheid

Mensen met ADD zijn vaak gevoeliger voor emoties en verwachtingen van anderen. Je wilt het goed doen, niemand teleurstellen en aan (soms zelf ingevulde) verwachtingen voldoen. Dat kost enorm veel energie.

ADD versus ADHD - Verschil in overprikkeling

Overprikkeling uit zich niet bij iedereen hetzelfde. Zowel bij ADD als bij ADHD zie dat overprikkeling in de praktijk even vaak voorkomt — alleen de uiting van hoe het ervaren wordt is anders. De verschillen van overprikkeling bij ADD en ADHD zijn:

Bij ADHD zie je vaak dat iemand onrustig, impulsief en prikkelbaar wordt. Je bent meer kortaf en prikkelbaar naar je omgeving, slaapt slechter en voelt veel bewegingsdrang en impulsieve neigingen.
Bij ADD keert de overprikkeling zich vaak meer naar binnen. Je vertraagt, trekt je terug, voelt je leeg en raakt sneller overweldigd. Mensen met ADD hebben bij overprikkeling vaak de neiging om zich even af te zonderen.

Oorzaken van overprikkeling

Overprikkeling bij ADD en ADHD hebben meerdere oorzaken, maar de grootste factor heeft doorgaans te maken met je werksituatie. Zo wordt de kans op overprikkeling vergroot tijdens aanhoudende stressvolle fases of maatschappelijke onrust. Daarnaast hebben de onderstaande factoren (of een combinatie daarvan) een overprikkelend effect:

Harde of herhalende geluiden
Drukke sociale omgevingen
Multitasken
Te weinig pauzes
Sterke geuren
Overvolle agenda’s
Veel schermtijd en social media
Emotionele stress of veranderingen (zoals ziekte, werkdruk of verlies van structuur)

Hoe je hiermee omgaat en wat je kunt doen om overprikkeling zoveel mogelijk te beperken lees je in het onderstaande boek: De 7 elementen van aandacht.

Leer de 7 elementen kennen en ontdek hoe je leven verandert!

Maak kennis met de 7 elementen van aandacht: Het eerste werkboek voor ADD en ADHD dat écht werkt. Deze bundel bevat alles wat je nodig hebt om te leren hoe ADD/ADHD werkt, hoe je hiermee omgaat en hoe je stappen zet om meer uit jezelf te halen. De 7 elementen van aandacht geeft je inzich in jezelf, ADD en wat je kunt doen om te verbeteren. Met het AD(H)D plannenboek leer je om duurzaam richting jouw doelen in het leven te werken. En het notitieboek gebruik je voor de oefeningen die je onderweg tegenkomt in het boek. Tijdelijk met 40% korting.

€77,00

€46,20

Symptomen van overprikkeling bij ADD/ADHD

De signalen van overprikkeling bij ADD en ADHD zijn vaak subtiel en worden niet altijd direct herkend. Daardoor blijven mensen lang met overprikkelingsklachten rondlopen, wat na verloop van tijd kan overgaan op overspanning en burn-out. Hoe eerder je de signalen herkent, hoe sneller je kunt ingrijpen. Veel voorkomende symptomen zijn:

Geïrriteerd of kortaf reageren
Innerlijke onrust of opgejaagd gevoel
Drukkend gevoel in het hoofd, hoofdpijn of oorsuizen
Moeite met gesprekken volgen
Onrustig gedrag (friemelen, tikken, bewegen)
Slecht inslapen of onrustig slapen

Overprikkeling voorkomen

Wanneer overprikkeling te vaak voorkomt, gaan sommige mensen situaties vermijden: drukke plekken, sociale afspraken of nieuwe activiteiten. Dat geeft op korte termijn rust, maar kan op de lange termijn leiden tot eenzaamheid en gemis. In plaats daarvan hebben we een aantal tips die overprikkeling bij ADD en ADHD kunnen voorkomen. De kunst is om balans te vinden: jezelf beschermen tegen te veel prikkels, zonder je leven steeds kleiner te maken.

1. Beperk je telefoongebruik: Social media voelt misschien ontspannend, maar is dat niet. Het zijn juist extra prikkels. Begin je dag zonder telefoon en leg hem tijdens pauzes bewust weg.

2. Plan vaste rustmomenten: Plan elke 1,5 à 2 uur 5–10 minuten rust. Niet pas als je over je grens bent, maar juist daarvoor.

3. Stel grenzen aan verwachtingen: Onderzoek welke verwachtingen echt van anderen komen — en welke je zelf invult. Je hoeft niet overal aan te voldoen.

4. Stel prioriteiten (en zeg vaker nee): Je kunt niet alles doen, en dat hoeft ook niet. FOMO vergroot overprikkeling. Kies bewust waar jij je energie aan besteedt.

5. Verminder multitasken: Doe één ding tegelijk. Dat geeft je brein rust en overzicht.

Wat te doen als je overprikkeld bent?

Overprikkeling bij ADD of ADHD is geen zwakte en geen gebrek aan discipline. Het is een logisch gevolg van hoe jouw brein werkt. Hoe beter je leert luisteren naar je signalen, grenzen stelt en rust inbouwt, hoe beter je je energie kunt beschermen. Maar als je al overprikkeld bent is het ook fijn om te weten wat je kunt doen om te “ontprikkelen”. Hieronder vind je tips om overprikkeling bij ADD en ADHD te verminderen:

Zoek een prikkelarme omgeving
Ga naar buiten of de natuur in
Maak een rustige wandeling of fietstocht
Doe ademhalingsoefeningen (zoals 4-7-8 of box breathing)
Luister naar rustgevende muziek zonder tekst
Gebruik een noise-cancelling koptelefoon
En ga na het ontprikkelen niet meteen weer vol gas. Blijf nog even in die rustige staat.

Overprikkeling of onderprikkeling?

Naast overprikkeling ligt ook onderprikkeling op de loer bij ADD en ADHD. Te weinig prikkels kan leiden tot verveling, somberheid of lusteloosheid, waardoor je juist weer op zoek gaat naar te veel prikkels. Bij langdurige onderprikkeling wordt de kans op een bore-out steeds groter. Balans is daarom het sleutelwoord: niet te veel, niet te weinig — en vooral: afgestemd op jou. Lees hier meer over onderprikkeling en hoe je een bore-out kunt voorkomen.

Ga snel naar...

Krijg gratis toegang tot onze white papers!

De meest recente ervaringen uit onze praktijk worden direct opgeschreven in onze whitepapers. Zo kan iedereen die in hun leven of werkveld te maken krijgt met AD(H)D, zich blijven ontwikkelen en leren over ADD en ADHD. Ook gaan we dieper in op methodes en tools om jouw kennis van ADD en ADHD coaching te verbeteren. Door alleen je e-mailadres in te vullen, krijg je toegang tot al onze nieuwste whitepapers. En dat helemaal gratis!