Hyperfocus bij ADD en ADHD | Hoe het werkt en wat je ermee kunt

Hyperfocus is een van de meest fascinerende en paradoxale kenmerken van ADD en ADHD. Hoewel mensen met ADD of ADHD vaak bekendstaan om hun moeite met concentratie, kunnen ze in bepaalde situaties juist een uitzonderlijke focus ervaren. Tijdens zo’n episode van hyperfocus verdwijnen alle afleidingen naar de achtergrond en ontstaat er een soort tunnelvisie. Maar hoe werkt dat precies? En hoe kun je deze intense concentratie in je voordeel gebruiken?

Wat is hyperfocus bij ADD en ADHD?

Hyperfocus is een periode van intense, langdurige concentratie op één taak of onderwerp. Tijdens deze episode is iemand met ADD of ADHD volledig gefixeerd op wat hij of zij aan het doen is. Alles wat niet met die taak te maken heeft, verdwijnt uit beeld: geluiden, tijdsbesef, honger of vermoeidheid worden nauwelijks nog opgemerkt. Het lijkt alsof de concentratiestoornis tijdelijk verdwijnt — en dat is precies wat hyperfocus zo bijzonder maakt.

Een hyperfocus ontstaat meestal wanneer een taak nieuw, interessant of motiverend is. Denk aan het begin van een leerproces, een nieuwe hobby of een creatieve uitdaging. De hersenen worden dan beloond met dopamine, zolang je maar bezig blijft met de nieuwe activiteit. Dopamine is namelijk het stofje in onze hersenen dat zorgt voor een gevoel van voldoening. En omdat mensen met ADD vaak een structureel dopaminetekort hebben, zijn ze extra gevoelig voor deze beloningsprikkel. Het gevolg: ze blijven doorgaan met datgene wat hen dat fijne gevoel geeft, soms tot in het extreme.

De voor- en nadelen van hyperfocus

Hyperfocus kan een enorme kracht zijn. Het stelt mensen met ADD of ADHD in staat om urenlang geconcentreerd te werken, bergen werk te verzetten en creatieve of technische prestaties te leveren. Denk aan:

Een programmeur die volledig opgaat in het schrijven van code
Een muzikant die zich verliest in het componeren van een nieuw stuk
Een kind dat urenlang verdiept is in een videospel of bouwproject

Maar er zijn ook schaduwkanten. Tijdens een hyperfocus kun je soms de meest belangrijke zaken vergeten. Bijvoorbeeld je omgeving en de mensen om je heen, of belangrijke afspraken. Maar soms kun je zelfs je eigen behoeften compleet negeren, zoals eten, drinken, slapen of naar de wc gaan. Je hebt weinig controle over wanneer het begint of stopt, en na afloop volgt vaak een energiedip. Bovendien kan het lastig zijn om te schakelen naar andere taken, wat problemen oplevert in sociale of professionele contexten.

Hoe werkt hyperfocus en de intesiteit bij ADD en ADHD?

De intensiteit van hyperfocus bij ADD/ADHD komt voort uit het dopaminesysteem. Omdat het brein van iemand met ADD en ADHD minder dopamine aanmaakt, zoekt het voortdurend naar prikkels die wél voldoening geven. Wanneer zo’n prikkel wordt gevonden — bijvoorbeeld een nieuwe hobby of een boeiende taak — ontstaat er een sterke motivatie om door te gaan. Elke stap vooruit levert een kleine beloning op, en dat houdt de hyperfocus in stand. Maar dit systeem heeft ook een keerzijde. Omdat de focus zo sterk is, verlies je het overzicht. Je vergeet pauzes te nemen, raakt oververmoeid en kunt achteraf uitgeput zijn. Het is dus belangrijk om bewust met hyperfocus om te gaan. In de grafiek hieronder zie je hoe de motivatie een grote piek vertoond bij een nieuwe hobby.

Tips om hyperfocus te benutten

Hoewel hyperfocus niet altijd te sturen is, kun je wel leren om er beter mee om te gaan. Hier zijn praktische tips:

Herken je triggers: Schrijf op bij welke taken je in hyperfocus raakt. Maak onderscheid tussen taken waarbij dat wenselijk is en taken waarbij het juist niet handig is.
Gebruik wekkers of herinneringen: Voorkom dat je belangrijke afspraken (of je lichamelijkee functies) kunt negeren, door timers of reminders te gebruiken.
Plan slim: Geef ruimte aan taken die je hyperfocus waard zijn, en beperk de tijd voor taken waarbij je focus juist moet verdelen.
Gebruik timers of wekkers: Zo herinner je jezelf eraan om pauzes te nemen en voorkom je dat je uitgeput raakt.
Communiceer met je omgeving: Leg uit wat hyperfocus is, zodat anderen begrijpen waarom je soms minder bereikbaar bent.
Bewaak je energiebalans: Leer je grenzen kennen en stop op tijd, ook als je ‘in de zone’ zit. Het voelt misschien op dat moment goed, maar je gaat ongemerkt over je grens.

Wil je meer leren over hyperfocus bij AD(H)D?

Wil je dieper duiken in hoe je met hyperfocus kunt omgaan? Het boek “De 7 elementen van aandacht” is een praktische gids voor volwassenen met ADD (of ADHD). Het biedt inzicht in hoe je rust, focus en energie kunt terugbrengen in je dagelijks leven. Met concrete stappenplannen en tools leer je hoe je de kracht van hyperfocus kunt benutten zonder jezelf uit te putten.

Leer de 7 elementen kennen en ontdek hoe je leven verandert!

Maak kennis met de 7 elementen van aandacht: Het eerste werkboek voor ADD dat écht werkt! Met dit boek haal je een persoonlijke gids in huis, waarmee je samen op reis gaat. Een reis naar verbetering. De methode in dit boek geeft namelijk inzicht in jezelf, ADD en wat je kunt doen je dagelijks leven te vullen met rust, focus en energie. Elk element heeft een eigen stappenplan en daarnaast zit het boordevol handige tools en tips, die je meteen toepast in jouw dagelijks leven. Alleen nog tot het einde van deze maand 30% korting!

€39,99

€27,50

Conclusie

Hyperfocus bij ADD en ADHD is geen zwakte, maar een verborgen kracht. Mits je weet hoe je ermee omgaat, kan het je helpen om uitzonderlijke prestaties te leveren. Door inzicht te krijgen in je eigen motivatie, grenzen en energiebalans, kun je deze intense vorm van concentratie inzetten voor persoonlijke groei, creativiteit en succes.

Ga snel naar...

Krijg gratis toegang tot onze white papers!

De meest recente ervaringen uit onze praktijk worden direct opgeschreven in onze whitepapers. Zo kan iedereen die in hun leven of werkveld te maken krijgt met AD(H)D, zich blijven ontwikkelen en leren over ADD en ADHD. Ook gaan we dieper in op methodes en tools om jouw kennis van ADD en ADHD coaching te verbeteren. Door alleen je e-mailadres in te vullen, krijg je toegang tot al onze nieuwste whitepapers. En dat helemaal gratis!