Medicatie is voor veel mensen met ADHD een belangrijk onderdeel van hun behandeling. Toch roept het gebruik ervan vaak zorgen op. Zeker als je niet precies weet hoe de medicijnen werken of wat de lange termijn effecten hiervan zijn. Als ADHD coach worden mij regelmatig vragen gesteld over het gebruik (en misbruik) van medicatie. Wat doet ADHD medicatie precies? Welke bijwerkingen komen vaak voor? En hoe maak je de juiste keuze tussen medicatie en bijvoorbeeld coaching? In dit artikel geef ik je een overzicht en praktische aanbevelingen.
1. Wat doet ADHD medicatie?
Eerst even een korte uitleg over de werking van ADHD medicatie. De meest voorgeschreven medicatie in Nederland is methylfenidaat (bijv. Ritalin, Concerta) en dexamfetamine. Deze medicijnen beïnvloeden de werking van bepaalde neurotransmitters in de hersenen, met name dopamine en noradrenaline. Mensen met ADHD hebben vaak een verminderde activiteit in hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor aandacht, motivatie en zelfregulatie. ADHD-medicatie verhoogt de beschikbaarheid van deze neurotransmitters, waardoor mensen zich beter kunnen concentreren, minder impulsief reageren en rustiger worden in hun gedrag.
2. Bijwerkingen van ADHD medicatie
Hoewel ADHD medicatie effectief is voor ongeveer 70-80% van de mensen met ADHD, kunnen er een aantal bijwerkingen optreden. Het verschilt van mens tot mens hoe hevig de bijwerkingen zijn, maar ook hoe belemerend deze bijwerkingen zijn in het dagelijks leven. En in de praktijk komt het relatief vaak voor dat het middel wel werkt, maar dat de bijwerkingen niet opwegen tegen de voordelen ervan. De meest voorkomende bijwerkingen van ADHD medicatie zijn:
Verminderde eetlust
Slaapproblemen
Hoofdpijn
Buikpijn
Prikkelbaarheid of stemmingswisselingen
Nervositeit of een gejaagd gevoel
In zeldzame gevallen kunnen mensen hartkloppingen of verhoogde bloeddruk ervaren. Dit zie je vaak bij langdurig gebruik (meer dan een jaar) zonder onderbreking. Vaak wordt geadviseerd minimaal 2 weken per half jaar de inname te pauzeren. Bij kinderen kunnen stimulantia op de lange termijn een lichte groeivertraging veroorzaken. Veruit de meeste bijwerkingen verdwijnen vaak na enkele weken, maar wanneer ze blijven aanhouden of ernstig zijn, is het belangrijk om contact op te nemen met een (huis)arts.
3. Aanbevelingen voor ADHD medicatie
Er bestaan nogal wat misverstanden over ADHD medicatie. De belangrijkste misvatting gaat over de manier van omgang met medicatie en wanneer je wel of geen medicatie zou moeten gebruiken. Medicatie is namelijk geen “quick fix” of magische oplossing. Toch wordt het vaak gezien als redmiddel en ik hoor mensen vaak zeggen “zonder Ritalin functioneer ik niet”. Maar in de praktijk werkt ADHD medicatie het beste als het onderdeel van een bredere aanpak is. Er zijn tegenwoordig namelijk meer opties om beter met ADHD om te gaan. Hieronder geven we nog een aantal tips voor hoe je in het dagelijks leven het beste met ADHD medicatie omgaat.
Leer de 7 elementen kennen en ontdek hoe je leven verandert!
ADHD begrijpen was nog nooit zo makkelijk. Met dit boek haal je een persoonlijke gids in huis, waarmee je samen op reis gaat. Een reis naar verbetering. Het geeft inzicht in jezelf, ADHD en wat je moet doen om weer in balans te raken. Elk element heeft een eigen stappenplan, waarmee je aan de hand van praktische tools en tips direct de symptomen van ADHD verminderd.Ontdek hoe jij jouw dagelijks leven met ADHD kunt verbeteren met de 7 elementen van aandacht. Alleen nog tot het einde van deze maand 30% korting!
4. Tips voor de juiste ADHD medicatie
Begin met een goede diagnose en begeleiding: ADHD-medicatie mag alleen worden voorgeschreven na een gedegen diagnose door een arts of psychiater, idealiter in samenspraak met een psycholoog of coach.
Volg het opbouwschema nauwkeurig: Medicatie wordt meestal in een lage dosis gestart, die langzaam wordt opgebouwd. Dit helpt bij het verminderen van bijwerkingen en het vinden van de juiste balans.
Observeer goed wat er verandert: Houd een dagboekje bij met effect en bijwerkingen. Merk je verbetering in concentratie, motivatie of gedrag? Ervaar je vervelende bijwerkingen?
Evalueer regelmatig met je arts: Medicatiebehoefte kan in de loop van de tijd veranderen. Een jaarlijkse evaluatie, of vaker indien nodig, is essentieel.
Combineer met coaching of psycho-educatie: Medicatie kan helpen om rust en focus te brengen, maar het leert je niet automatisch beter plannen, organiseren of omgaan met emoties. Coaching helpt bij het ontwikkelen van praktische vaardigheden en zelfinzicht (lees hiervoor het bovenstaande boek).
5. ADHD medicatie of coaching?
De keuze tussen medicatie en coaching hangt af van de ernst van de symptomen, je persoonlijke voorkeuren en je levensfase. Je kunt in de praktijk het beste kiezen voor ADHD medicatie als:
De ADHD-symptomen ernstig zijn en het dagelijks functioneren duidelijk belemmeren (zoals op school, werk of in relaties).
Je al veel hebt geprobeerd zonder resultaat (bijvoorbeeld structuur, planning, therapie).
Je merkt dat je het gevoel hebt ‘continu achter de feiten aan te lopen’ en het zelf niet meer bij kunt benen.
En kies eerder voor coaching als:
Je vooral last hebt van structurele klachten en behoefte hebt aan praktische tools en structuur.
Je liever (voorlopig) geen medicatie wilt of wanneer je veel last hebt van bijwerkingen.
Je voorkeur uitgaat naar duurzame (persoonlijke) ontwikkeling en je graag wil leren over je eigen gedrag en gedachten.
6. Tot slot
In de praktijk is de combinatie van beide vaak het meest effectief. Medicatie zorgt voor de mentale rust en focus om aan gedragsverandering te kunnen werken. Coaching helpt om deze focus om te zetten in blijvende verandering. ADHD medicatie kan een waardevol hulpmiddel zijn, maar is zelden een complete oplossing. Zie het als een bril: het helpt je beter te zien, maar je moet nog steeds zelf leren lezen. Door medicatie slim te combineren met coaching, psycho-educatie en inzicht, kun je grotere stappen zetten in het beter leren omgaan met ADHD. Zoek vooral de begeleiding die past bij jouw situatie en doelen
Lees ook: Hoe ga ik om met de symptomen van ADHD?
Doe de ADHD test! (nieuw)
Twijfel je of jij misschien ADHD hebt? Of ben je benieuwd hoeveel overeenkomsten jij met de kenmerken van ADHD hebt? Door 10 vragen te beantwoorden in onze ADHD test, kom je erachter of ADHD invloed kan hebben op jouw dagelijks leven.
5. Impulsbeheersing
Verder zijn mensen met ADHD sneller geneigd om risico’s te nemen, waardoor ze makkelijker in verslavingsgedrag terechtkomen en er moeilijker uitkomen. Dit noemen we ook wel impulsbeheersing en het heeft veel te maken met de dopaminepiek die bij punt 1 is genoemd. Het is bij ADHD moeilijker om nee te zeggen tegen een potentiële dopaminepiek. Je kunt het zien als een soort stemmetje in je hoofd dat constant aan je vraagt om toe te geven aan je verslaving. En in de praktijk is het heel moeilijk om iets tegen dat stemmetje in te brengen, of om het te negeren.
Conclusie
De verhoogde verslavingsgevoeligheid bij mensen met ADHD is het resultaat van een complexe wisselwerking tussen biologische kwetsbaarheid (zoals dopamineproblemen en impulsiviteit), psychologische factoren (zoals zelfbeeld en comorbiditeit) en sociale omstandigheden (zoals negatieve ervaringen en omgeving). Preventie en behandeling van verslaving bij mensen met ADHD vraagt dan ook om een geïntegreerde aanpak die zowel ADHD als het verslavingsgedrag adresseert. Vroege diagnose, goede psycho-educatie, behandeling van comorbiditeit en het versterken van copingvaardigheden zijn daarbij essentieel.
Krijg gratis toegang tot onze white papers!
De meest recente ervaringen uit onze praktijk worden direct opgeschreven in onze whitepapers. Zo kan iedereen die in hun leven of werkveld te maken krijgt met AD(H)D, zich blijven ontwikkelen en leren over ADD en ADHD. Ook gaan we dieper in op methodes en tools om jouw kennis van ADD en ADHD coaching te verbeteren. Door alleen je e-mailadres in te vullen, krijg je toegang tot al onze nieuwste whitepapers. En dat helemaal gratis!
Misschien vind je deze artikelen over ADD ook interessant
ADD en autorijden
ADD en autorijden Schrijver: M Niemeijer Leestijd: 5 min Over de samenhang tussen ADD en autorijden krijgen we bij Kracht + Aandacht geregeld wat vragen
Onderprikkeling bij ADHD
Onderprikkeling en bore-out bij ADHD (symptomen en tips) Schrijver: M Niemeijer Leestijd: 8 min Bij ADHD hoor je vaak over overprikkeling – te veel geluid,
Wat is de belangrijkste oorzaak van ADHD?
De diagnose ADHD zie je steeds vaker bij zowel mannen als vrouwen. Naar schatting hebben zo’n 6% tot 8% van de mensen in Nederland ADHD.
I use ok9aacom daily. Easy navigation and great layout. I recommend everyone to use it. ok9aacom
Ourobet? Never heard of it before, or that’s probably just me. If anyone’s used it, let me know what you think. ourobet
Poker Now is where my buddies and I meet for our weekly games. Easy to set up a table and just play. Good times! poker now