Onderprikkeling en bore-out bij ADHD (symptomen en tips)

Bij ADHD hoor je vaak over overprikkeling – te veel geluid, te veel drukte, te veel van alles. Maar wat veel minder mensen weten, is dat het tegenovergestelde minstens zo vaak voorkomt: onderprikkeling. Onderprikkeling betekent dat je te weinig gestimuleerd wordt door je omgeving. Er komt simpelweg niet genoeg binnen om je brein actief en gemotiveerd te houden. En juist bij ADHD, waar het brein extra behoefte heeft aan stimulans, kan dat grote gevolgen hebben. Wie te lang onderprikkeld is, krijgt last van lage energie, concentratieproblemen, somberheid en een gevoel van leegte. En als dit aanhoudt, kan het leiden tot iets wat steeds meer mensen in het dagelijks leven herkennen: een bore-out.

Wat is een bore-out?

Een bore-out is mentale uitputting door te weinig uitdaging, variatie of betekenis in wat je doet. Het is niet hetzelfde als luiheid of desinteresse – integendeel. Je brein draait overuren in een omgeving die te weinig stimulans of uitdaging biedt. Waar een burn-out meestal ontstaat door overbelasting en te veel stress, ontstaat een bore-out juist door onderbelasting en langdurige onderprikkeling. Je hersenen krijgen te weinig prikkels, waardoor je motivatie en energie langzaam wegzakken. Het gevolg? Alles voelt vlak. Je doet wat moet, maar het doet niets meer met je. Zelfs leuke dingen geven geen energie meer. Je hebt het gevoel dat je vastzit, terwijl je brein constant bezig is met nadenken – en dat is uitputtend.

Hoe onderprikkeling werkt bij ADHD

Onderprikkeling en bore-out klachten komen opvallend vaak voor bij mensen met ADHD (en ADD). Bij ADHD speelt dopamine namelijk een belangrijke rol in het dagelijks leven. Dit stofje zorgt ervoor dat je voldoening ervaart als je iets bereikt of iets nieuws leert. Bij mensen met ADHD werkt dit systeem anders: het brein maakt minder efficiënt dopamine aan, waardoor je sneller verveeld, afgeleid of ongemotiveerd raakt. Dat betekent dat je hersenen voortdurend op zoek zijn naar nieuwe prikkels – uitdagingen, ideeën, afwisseling, spanning. Wordt die behoefte te lang niet vervuld, dan ontstaat onderprikkeling. En dat kan verrassend snel gaan.

Hoe herken je onderprikkeling en bore-out?

Onderprikkeling en bore-out klachten worden vaak te laat of soms helemaal niet opgemerkt. Signalen worden vaak genegeerd en op de werkvloer is er meestal weinig begrip voor. Toch is het belangrijk om de beginnende signalen van onderprikkeling te herkennen.

Je voelt je lusteloos of leeg, maar tegelijk onrustig.
Je hebt weinig zin in dingen waar je normaal blij van wordt.
Je zoekt meer afleiding – door te snacken, scrollen, series kijken of dagdromen.
Je ervaart dagelijks een gevoel van “ik wil iets, maar ik weet niet wat.”

Wanneer deze symptomen langer aanhouden, verandert onderprikkeling in bore-out – een toestand waarin je brein als het ware “uitgedroogd” raakt van te weinig stimulatie.

Waarom een bore-out vaak bij ADHD voorkomt

Mensen met ADHD hebben een brein dat veel energie haalt uit nieuwheid, variatie en betekenis. Zonder die prikkels neemt hun motivatie af, maar daarnaast ook hun zelfvertrouwen. Veel mensen met ADHD ontwikkelen door jarenlange ervaring met kritiek of teleurstelling een sterke angst voor afwijzing (Rejection Sensitivity Dysphoria, RSD). Als gevolg daarvan gaan veel mensen met ADHD uit zelfbescherming minder risico nemen of presteren ze onder hun niveau. Ze houden zich klein, durven hun ideeën niet te delen, of zoeken veiligheid in routine (comfortzone). Maar juist dat gebrek aan uitdaging en zelfexpressie is funest: het leidt tot verveling, frustratie en in de meeste gevallen een bore-out. In ons nieuwste boek (hieronder), vind je tips en tools om doelgericht met deze symptomen om te gaan.

Leer omgaan met ADHD en ontdek hoe je leven verandert!

Deze bundel bevat alles wat je nodig hebt om te leren hoe ADHD werkt, hoe je hiermee omgaat en hoe je stappen zet om meer uit jezelf te halen. De 7 elementen van aandacht geeft je inzich in jezelf, ADHD en wat je kunt doen om te verbeteren. Met het AD(H)D plannenboek leer je om duurzaam richting jouw doelen in het leven te werken. En het notitieboek gebruik je voor de oefeningen die je onderweg tegenkomt in het boek. Bespaar nu tijdelijk 40% op de hele bundel.

€77,00

€46,20

De neerwaartse spiraal van onderprikkeling

Onderprikkeling werkt vaak als een zelfversterkende cirkel. Je krijgt te weinig stimulatie waardoor je je leeg en ongemotiveerd voelt. Door die leegte ga je minder ondernemen waardoor je nog minder prikkels krijgt. En zo zakt je energie steeds verder weg. Meestal wil je wel iets veranderen, maar hebt er simpelweg de kracht (of de kennis) niet voor. Die combinatie van onrust en vermoeidheid maakt onderprikkeling bij ADHD zo verraderlijk. Het voelt alsof je vastzit met één voet op het gaspedaal en de andere op de rem.

De psychologische functie van verveling

Bij onderprikkeling ben je onbewust veel bezig met het voorkomen van verveling. Het brein zoekt naar stimulans, prikkels en afleiding, om vooral de negatieve associaties met verveling ‘op te lossen’. Toch heeft verveling ook een functie. Het is het signaal van je brein dat er iets ontbreekt. Verveling wil je in beweging krijgen – het moedigt aan om nieuwe mogelijkheden te ontdekken, nieuwe ervaringen op te doen, of contact te maken met wat echt belangrijk is. Korte momenten van verveling kunnen dus gezond zijn. Maar als je die signalen negeert, verandert gezonde verveling in mentale stilstand. En precies dáár ontstaat de bore-out.

Hoe ga je met onderprikkeling om? (4 tips)

De oplossing voor onderprikkeling ligt niet in “harder werken” of “gewoon iets leuks doen”, maar in bewust kleine stappen zetten richting betekenisvolle prikkels. Psychologen noemen dat het adjacent possible – de stap net buiten je comfortzone, waar groei mogelijk is zonder overweldiging. Hieronder vind je onze vier belangrijkste manieren om van een bore-out af te komen.

Tip 1: Leer jezelf beter kennen

Veel ADHD’ers weten niet precies wat hen voedt of uitdaagt. Neem tijd om te ontdekken:

Waar krijg ik energie van?
Wanneer voel ik voldoening?
Waar ben ik goed in, en gebruik ik dat genoeg?

Wie zichzelf beter kent heeft meer invloed op de koers die het leven opgaat en kan als gevolg daarvan beter sturen op prikkels die passen bij hun brein.

Tips 2: Creëer variatie en uitdaging

Afwisseling is cruciaal om onderprikkeling te voorkomen. Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken:

Wissel taken af die concentratie vragen met creatieve of fysieke activiteiten.
Verander je werkomgeving of de volgorde van je routine.
Volg een korte cursus, leer een nieuwe vaardigheid of start een eigen project.
Vraag op je werk om meer autonomie of afwisseling.

Doe de ADHD test! (nieuw)

Twijfel je of jij misschien ADHD hebt? Of ben je benieuwd hoeveel overeenkomsten jij met de kenmerken van ADHD hebt? Door 10 vragen te beantwoorden in onze ADHD test, kom je erachter of ADHD invloed kan hebben op jouw dagelijks leven.

Tip 3: Beweeg, ga naar buiten en blijf sociaal verbonden

Een simpele, maar krachtige stap: wandelen. Buitenlucht, beweging en natuurlijke prikkels helpen je brein letterlijk te resetten. Daarnaast gaat onderprikkeling vaak samen met isolatie. Plan bewust momenten van verbinding in – ook als je er geen zin in hebt. Een spontaan gesprek of samen iets ondernemen kan al energie geven.

Tips 4: Zoek de juiste balans

Mensen met ADHD hebben een fijne lijn tussen onder- en overprikkeling. De kunst is niet om altijd “meer” te doen, maar om het juiste soort prikkels te vinden: betekenisvol, inspirerend, maar niet overweldigend. Als je vaak onderprikkeld bent is het belangrijkste dus om eerst binnenin jezelf te kijken, voordat je steeds automatisch de prikkels en afleiding opzoekt.

Inspanning of ontspanning bij een bore-out?

We denken vaak dat ontspanning en plezier de sleutel tot geluk is, maar juist inspanning geeft ons voldoening. Dat komt omdat dopamine niet alleen vrijkomt bij beloning, maar ook tijdens het proces van ergens aan werken en productiviteit. Daarom helpt het om iets te doen wat je nét uitdaagt – niet te moeilijk, niet te makkelijk. Dat gevoel van groei, van een stap vooruit, is precies wat het ADHD-brein voedt en beschermt tegen bore-out.

Tot slot

Een bore-out of onderprikkeling is geen teken van zwakte, maar een signaal van een brein dat meer nodig heeft. Meer prikkels, meer betekenis, meer verbinding. Voor mensen met ADHD of ADD is dat een essentieel inzicht: jouw brein functioneert het beste als het uitgedaagd én begrepen wordt. Dus stel jezelf regelmatig de vraag:

“Voel ik me voldaan, of voel ik me leeg?”

Als het antwoord vaker “leeg” is, is dat geen reden tot paniek – het is een uitnodiging tot verandering. Begin klein, verken wat je nieuwsgierig maakt, en geef je brein de voeding waar het naar verlangt.

Krijg gratis toegang tot onze white papers!

De meest recente ervaringen uit onze praktijk worden direct opgeschreven in onze whitepapers. Zo kan iedereen die in hun leven of werkveld te maken krijgt met AD(H)D, zich blijven ontwikkelen en leren over ADD en ADHD. Ook gaan we dieper in op methodes en tools om jouw kennis van ADD en ADHD coaching te verbeteren. Door alleen je e-mailadres in te vullen, krijg je toegang tot al onze nieuwste whitepapers. En dat helemaal gratis!